พระพุทธเจ้าตรัสว่านิพพานไม่ใช่ปฐมฌาน ไล่ไปจนถึง เนวสัญญานาสัญญายตนะ ทำไมไม่ไล่ไปถึง สัญญาเวทยิตนิโรธ

ให้เรตสมาชิก
ไม่ดีดี 
Bookmark and Share

 

วิดีโอ

สนทนาธรรมค่ำเสาร์ วันที่ 11 มิ.ย. 54

บรรยายธรรมโดย พระอาจารย์ คึกฤทธิ์ โสตฺถิผโล

วัดนาป่าพง ลำลูกกา คลอง 10 ปทุมธานี

ดาวน์โหลด : mp4 , mp3

 พระสูตรที่เกี่ยวข้อง

 

สิ้นอาสวะโดยอาศัยปฐมฌาน

 

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! เรากล่าวความสิ้นอาสวะ

เพราะอาศัยปฐมฌานบ้าง;

เพราะอาศัยทุติยฌานบ้าง;

เพราะอาศัยตติยฌานบ้าง;

เพราะอาศัยจตุตถฌานบ้าง;

เพราะอาศัยอากาสานัญจายตนะบ้าง;

เพราะอาศัยวิญญาณัญจาตยนะบ้าง;

เพราะอาศัยอากิญจัญญายตนะบ้าง;

เพราะอาศัยเนวสัญญานาสัญญายตนะบ้าง;

เพราะอาศัยสัญญาเวทยิตนิโรธบ้าง.

 

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! คำที่เรากล่าวแล้วว่า

“ภิกษุ ทั้งหลาย. !เรากล่าวความสิ้นอาสวะ เพราะอาศัยปฐมฌานบ้าง” ดังนี้นั้น เราอาศัยอะไรกล่าวเล่า ?

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! ในกรณีนี้ ภิกษุสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม เข้าถึงปฐมฌานอันมี วิตกวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดจากวิเวก แล้วแลอยู่.

ในปฐมฌานนั้นมีธรรมคือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ; เธอนั้นตามเห็นซึ่งธรรมเหล่านั้น โดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ เป็นโรค เป็นหัวฝี เป็นลูกศร เป็นความยากลำบาก เป็นอาพาธ เป็นดังผู้อื่น เป็นของแตกสลาย เป็นของว่าง เป็นของไม่ใช่ตน. เธอดำรงจิตด้วยธรรมเหล่านั้น แล้วจึงน้อมจิตไปสู่อมตธาตุด้วยการกำหนดว่า

“นั่นสงบระงับ นั่นประณีต : นั่นคือธรรมชาติ เป็นที่สงบระงับแห่งสังขารทั้งปวง เป็นที่สลัดคืนซึ่งอุปธิทั้งปวง เป็นที่สิ้นไปแห่งตัณหา เป็นความจางคลาย เป็นความดับ เป็นนิพพาน”

ดังนี้. เธอดำรงอยู่ในวิปัสสนาญาณ มีปฐมฌานเป็นบาทนั้น ย่อมถึง ความสิ้นไปแห่งอาสวะ;

ถ้าไม่ถึงความสิ้นไปแห่งอาสวะ ก็เป็น โอปปาติกะ อนาคามี

ผู้ปรินิพพานในภพนั้น มีการไม่เวียนกลับจากโลกนั้นเป็นธรรมดา เพราะความสิ้นไปแห่งสังโยชน์มีในเบื้องต่ำห้าประการและเพราะอำนาจแห่ง ธัมมราคะ ธัมมนันทินั้น ๆ นั่นเอง.

 

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! เปรียบเหมือนนายขมังธนูหรือลูกมือของเขา ประกอบการฝึกอยู่กะรูปหุ่นคนที่ทำด้วยหญ้าบ้าง

กะรูปหุ่นดินบ้าง; สมัยต่อมา เขาก็เป็นนายขมังธนูผู้ยิงไกล ยิงเร็ว ทำลายหมู่พลอันใหญ่ได้. ภิกษุ ทั้งหลาย. ! ฉันใดก็ฉันนั้นที่ภิกษุสงัดจากกามสงัดจากอกุศลธรรม เข้าถึงปฐมฌาน อันมีวิตกวิจารมีปีติและสุขอันเกิดจากวิเวก แล้วแลอยู่ ดังนี้.

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! ข้อที่เรากล่าวแล้วว่า “ภิกษุ ทั้งหลาย. ! เรากล่าวความสิ้นอาสวะ เพราะอาศัยปฐมฌานบ้าง” ดังนี้นั้น เราอาศัย ความข้อนี้กล่าวแล้ว.

(ในกรณีแห่งการสิ้นอาสวะ เพราะอาศัย ทุติยฌาน บ้าง

เพราะอาศัย ตติยฌาน บ้าง เพราะอาศัย จตุตถฌาน บ้าง ก็มี

คำอธิบายที่ตรัสไว้โดยทำนองเดียวกันกับในกรณีแห่งปฐมฌาน

ข้างบนนี้ทุกตัวอักษรทั้งในส่วนอุปไมยและส่วนอุปมา ผิดกันแต่

ชื่อแห่งฌานเท่านั้น)

 

ภิกษุ ทั้งหลาย. ! ส่วนว่า อายตนะอีก ๒ ประการ กล่าวคือ

เนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ และ สัญญาเวทยิตนิโรธ

ซึ่งอาศัยสัญญาสมาบัติ เหล่านั้น นั้นเรากล่าวว่า เป็นสิ่งที่ ฌายีภิกษุผู้ฉลาดในการเข้าสมาบัติ

ฉลาดในการออกจากสมาบัติ จะพึงเข้าสมาบัติ ออกจากสมาบัติ แล้วกล่าวว่า

เป็นอะไรได้เอง โดยชอบ ดังนี้.

 

(ไทย) นวก. อํ. ๒๓/๓๔๑/๒๔๐: คลิกดูพระสูตร

(บาลี) นวก. อํ. ๒๓/๔๓๘/๒๔๐ : คลิกดูพระสูตร